16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Króla Kazimierza Jagiellończyka
 
 
 
RYS HISTORYCZNY
 
                Mimo że 16.Dywizja Zmechanizowana wywodzi swe korzenie z 16.Dywizji Piechoty oraz 16.Dywizji Pancernej, poza 5-letnim okresem w latach 1950-1955 w których również istniała 16.Dywizja Zmechanizowana, to jej najnowsza historia jako dywizji zmechanizowanej rozpoczęła się w roku 1989 kiedy to Rozkazem MON nr 028/Org. z 16 marca 1989 r., a następnie Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 029/Org. z 17 marca 1989 r. nakazano przeformować Dowództwo 16.Dywizji Pancernej w Dowództwo 16.Dywizji Zmechanizowanej, przy czym ważne jest że większość jednostek przeformowanych została skadrowana. Po wykonaniu tych rozkazów stan 16.DZ w roku 1990 był następujący:
 
- Dowództwo 16.Dywizji Zmechanizowanej – Elbląg (sformowane na bazie Dowództwa 16.Dywizji Pancernej)
- 100.Pułk Zmechanizowany – JW 3749 Elbląg (sformowany na bazie 1.Pułku Czołgów Średnich)
- 51.Pułk Zmechanizowany – JW 1763 Braniewo (sformowany na bazie 51.Pułku Czołgów Średnich)
- 55.Ośrodek Materiałowo-Techniczny – JW 3737 Braniewo (sformowany na bazie 55.Pułku Zmechanizowanego)
- 16.Pułk Artylerii – Braniewo
- 13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej – Elbląg
- 4.Dywizjon Artylerii – JW 1868 Malbork
- 106.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej – Malbork (sformowano od nowa)
- 17.Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg
- 47.Batalion Saperów – Tczew
- 43.Batalion Łączności – JW 3722 Elbląg
- 16.Batalion Zaopatrzenia – Elbląg
- 16.Batalion Remontowy – Elbląg
- 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy – JW 2880 Braniewo
- 61.Kompania Chemiczna – Elbląg
- 48.Bateria Dowodzenia Szefa Artylerii Dywizji – Elbląg
- 32.Kompania Dowodzenia Szefa OPL – Elbląg
- Kompania Ochrony i Regulacji Ruchu – Elbląg
 
Ponadto z jednostek przejętych z 16.DPanc rozformowano 48.Dywizjon Artylerii Rakietowej – JW 1335 Malbork
 
W pierwszym roku istnienia dywizja nosiła nazwę wyróżniającą „Kaszubska” jak jej poprzedniczki, jednak już w kwietniu 1991 roku pozbawiono ją tego wyróżnika.
Z dniem 1 stycznia 1992 r. dywizję włączono w skład Warszawskiego OW, tego samego roku wiele jednostek dywizji otrzymało również nazwy wyróżniające i przejęło dziedzictwo tradycji jednostek bojowych, w tym Dowództwo dywizji. Przemianowano także 51.Pułk Zmechanizowany na 64.Pułk Zmechanizowany oraz 47.Batalion Saperów na 16.Batalion Saperów.
Ostatnimi zmianami w 1992 roku było przyjęcie do składu dywizji 27.Pułku Zmechanizowanego – Braniewo, który przybył z 2.Dywizji Zmechanizowanej, oraz z dniem 31.12.1992 rozformowano 4.Dywizjon Artylerii.
 
Kolejnym ważnym momentem był rok 1994, a mianowicie przeformowanie dywizji z struktury pułkowej na brygadową, stało się to na wskutek Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0102/Org. z 18 grudnia 1993 roku.
 
I tak oto wyglądał skład 16.DZ pod koniec 1994 roku po przeformowaniu na strukturę brygadową:
 
- Dowództwo 16.Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka – Elbląg
- 14.Brygada Zmechanizowana – JW 1448 Elbląg (formuje się na bazie 100.pz)
- 16.Brygada Zmechanizowana – JW 1475 Morąg (formuje się na bazie 43.OM-T)
- 9.Brygada Kawalerii Pancernej – Braniewo (formuje się na bazie 27.pz)
- 16.Pomorski Pułk Artylerii – Braniewo
- 16.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg (formuje się na bazie 9.OM-T)
- 13.Elbląski Pułk Przeciwlotniczy – Elbląg (formuje się na bazie 13.paplot)
- 16.Batalion Dowodzenia – Elbląg (formuje się na bazie 43.bł, koirr, 32.kdow Szefa OPL i 48.batdow Szefa Artylerii)
- 18.Batalion Rozpoznawczy – JW 3389 Elbląg (formuje się na bazie 17.br – Zarządzenie SSG WP nr 019/Org. z 25.03.1994 oraz Zarządzenie Szefa Sztabu WOW nr 011/Org. z 7.04.1994)
- 16.Batalion Saperów – Tczew
- 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy – JW 2880 Braniewo
- 16.Batalion Remontowy – Elbląg
- 16.Batalion Zaopatrzenia – Elbląg
 
W trakcie zmian strukturalnych w 1994 roku rozformowano 64.Pułk Zmechanizowany im. Strzelców Murmańskich – JW 1763 Braniewo, 55.Ośrodek Materiałowo-Techniczny – JW 3737 Braniewo, 17.Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg, 61.Kompanię Chemiczną, 32.Kompanię Dowodzenia Szefa OPL, 48.Kompanię Dowodzenia Szefa Artylerii, Kompanię Ochrony I Regulacji Ruchu, 106.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej.
 
W latach 1994-95 jednostki „przeformowanej” już dywizji otrzymywały nowe nazwy wyróżniające oraz przejmowały dziedzictwo tradycji jednostek historycznych. Większość z jednostek otrzymała również sztandary wojskowe.
 
W 1996 roku przeformowano 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy na 16.Batalion Medyczny-Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska z nr JW 3450.
 
Z dniem 1 stycznia 1999 roku 16.DZ ponownie wróciła w skład Pomorskiego Okręgu Wojskowego.
 
Lata 2000-2001 to okres kilku zmian w strukturze dywizji, i tak na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF-16/Org. z 15 czerwca 2000 r. i Rozkazu Dowódcy POW nr PF-188 z 21 czerwca 2000 r. rozformowano 14.Brygadę Zmechanizowaną im. Bohaterów Westerplatte – JW 1448 Elbląg oraz 18.Pomorski Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg (obie jednostki rozformowano ostatecznie w grudniu 2000 r.). Do składu dywizji włączono zaś 3.Mazurski Batalion Rozpoznawczy im. płk Jana Kozietulskiego – Giżycko oraz 20.Bartoszycką Brygadę Zmechanizowaną im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego – Bartoszyce.
 
W roku 2001 rozformowano 16.Morąski Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg, a tego samego roku sformowano na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 075/Org./P5 z 5 marca 2001 i Rozkazu Dowódcy POW nr 070 z 22 marca 2001 r. sformowano 16.Kompanię Chemiczną – Elbląg.
 
Pod koniec 2001 roku zapadła decyzja o podporządkowaniu 16.DZ pod Dowódcę 1.Korpusu Zmechanizowanego z dniem 1 stycznia 2002 roku (Rozkaz MON nr 84/Org./P5 z 11 września 2001 oraz Rozkaz Dowódcy 16.DZ nr Pf-208 z 12 października 2001 r.)
 
Kolejna i już ostatnia póki co zmiana podległości nastąpiła 1 stycznia 2004 roku, wtedy to na Rozkaz MON nr Pf-57/Org./P1 z 22 października 2003 r. podporządkowano dywizję Dowódcy Wojsk Lądowych.
 
W 2004 roku rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr 07 z 12 lutego 2004 r. włączono w skład dywizji 15.Giżycką Brygadę Zmechanizowaną im. Zawiszy Czarnego – Giżycko.
 
W 2007 roku do składu dywizji włączono 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (Decyzja MON nr Z-78/Org./P1 z 25 października 2006 oraz Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-57/Org. z 10 listopada 2006). Z końcem 2007 roku rozformowano również 16.Batalion Medyczny – JW 3450 Elbląg (Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Z-4/Org. z 26 stycznia 2007).
 
Rok 2008 przyniósł rozformowanie kolejnej jednostki, Decyzją MON nr Z-16/Org./P1 z 28 lutego 2008, a następnie Rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-18/Org. z 12 maja 2008 , w terminie do 31 grudnia 2008 nakazano rozformować 16.Brygadę Zmechanizowaną – JW 1476 Morąg, a na jej bazie sformowano batalion zmechanizowany który wszedł organizacyjnie w stukturę 20.Brygady Zmechanizowanej z Bartoszyc.
 
Również rok 2010 przynosi zmiany organizacyjne w dywizji, decyzjami przełożonych w terminie do 31 grudnia 2010 rozformowane mają zostać: 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (na jego bazie ma powstać 14.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej który ma zostać włączony w strukturę nowoformowanego pułku artylerii w Węgorzewie), 3.Batalion Rozpoznawczy – JW 2744 Giżycko (część żołnierzy znajdzie zatrudnienie w pułkach rozpoznawczych w kraju).
 
W roku 2011 istotnym wydarzeniem było przyjęcie w skład dywizji 1.Warszawskiej Brygady Pancernej im. Tadeusza Kościuszki  oraz wyłączenie ze składu dywizji 16.Batalionu Remontowego i 16.Batalionu Zaopatrzenia, które stały się jednostkami 2.Regionalnej Bazy Logistycznej (w obu przypadkach Decyzja MON Nr Z-6/Org./P1 z dnia 15 lutego 2011). Kolejną zmianą organizacyjną było przekazanie 16.Batalionu Saperów z Tczewa do składu 21.Brygady Strzelców Podhalańskich (Decyzja MON Nr Z-28/Org./P1 z dnia 10 marca 2011).
                  
 
TRADYCJE, PATRON i ŚWIĘTA
 
Nazwę wyróżniającą oraz patrona przyznano dywizji decyzją MON nr 79/MON z 24 września 1992 r, ustalono też dzień święta dywizji na – 14 września.
Również decyzją nr 79/MON z 24 września 1992 r. dywizja dziedziczy i kultywuje tradycje następujących oddziałów historycznych Wojska Polskiego:
- 4.Dywizja Strzelców Wielkopolskich (1919)
- Pomorska Dywizja Strzelców (1919-1920)
- 16.Pomorska Dywizja Piechoty (1920-1939)
- 16.Pomorska Brygada Piechoty (1944-1947)
 
Odznakę pamiątkową 16.DZ wprowadzono decyzją nr 269/MON z 5 lipca 2006 roku.
 
 
Proporczyk Dowództwa 16.DZ
 
 
Oznaka rozpoznawcza Dowództwa 16.DZ (wersja polowa oraz wyjściowa)
 
oznaka rozpoznawcza kompanii ochrony i regulacji ruchu Dowództwa 16.DZ
 
STRUKTURA
 
POCZET DOWÓDCÓW
 
- płk dypl. Wojciech Kubiak (X.1988-IX.1992)
- płk dypl. Ryszard Buchta (X.1992-VII.1994)
- płk dypl./gen. bryg. Piotr Makarewicz (VII.1994-IV.1997)
- płk dypl./gen. bryg. Krzysztof Skarbowski (V.1997-X.1998)
- płk dypl./gen. bryg. Waldemar Skrzypczak (XI.1998-VI.2001)
- płk dypl./gen. bryg. Lech Stefaniak (VI.2001-V.2002)
- gen. dyw. Krzysztof Skarbowski (VIII.2002-VIII.2005)
- gen. dyw. dr Ryszard Sorokosz (VIII.2005-17.IX.2007)
- gen. dyw. Wiesław Michnowicz (17.IX.2007-20.VI.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Grzegorz Buszka (20.VI.2009-3.VIII.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Krzysztof Makowski (3.VIII.2009-1.IX.2009)
- gen. dyw. Bogusław Samol (1.IX.2009-1.III.2011)
- gen. bryg. Janusz Bronowicz (1.III.2011-26.VIII.2013)
- gen. dyw. Leszek Surawski (26.VIII.2013-obecnie)
 
PODPORZĄDKOWANIE
Pomorski Okręg Wojskowy (1989 - 31.XII.1991)
Warszawski Okręg Wojskowy (1.I.1992 - 31.XII.1998)
Pomorski Okręg Wojskowy (1.I.1999 - 31.XII.2001)
1.Korpus Zmechanizowany (1.I.2002 - 31.XII.2003)
Dowództwo Wojsk Lądowych (1.I.2004 - 31.XII.2013)
Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych (1.I.2014 - obecnie)
 
 
Materiał przygotowany na podstawie książek: Kazimierz Czernikowski „Wojska Lądowe część I – Okręgi Wojskowe, Korpusy i Dywizje 1943-2008” – Elbląg 2008, Kazimierz Czernikowski „16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana fakty, wydarzenia i …” – Elbląg 2001 oraz na podstawie strony internetowej 16.DZ www.16dz.wp.mil.pl
 
Fotografie naszywek i proporczyka z kolekcji Pana Przemysława Banasia
 

© Copyright by www.jednostki-wojskowe.pl  Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i publikowanie w całości oraz w części bez zgody autora zabronione. Wszystkie teksty, artykuły, fotografie, oraz pozostałe materiały zamieszczone na stronie www.jednostki-wojskowe.plobjęte są prawami autorskimi.

Copyright Jednostki-Wojskowe.pl 2008-2012
Download Joomla Templates

Strona używa cookies. Stosujemy je w celach zapewnienia maksymalnej wygody użytkowników przy korzystaniu z naszych serwisów. Jeżeli nie wyrażasz zgody - zmień ustawienia swojej przeglądarki. privacy policy.

Akceptuje cookies na tej stronie.

EU Cookie Directive Module Information