jednostki-wojskowe.pl

18. Pułk Artylerii (2021 – 2022)
18. Pułk Artylerii im. płk. Witolda Sztarka (2022 – 2024)
18. Brygada Artylerii (2024)
18. Brygada Artylerii im. płk. Witolda Sztarka (2024 – obecnie)

RYS HISTORYCZNY

Formowanie 18. Pułku Artylerii ruszyło w 2021 roku, a właściwe prace operacyjne — według słów płk. Męczyńskiego — nabrały tempa w 2022 roku. Na starcie jednostka działała bez stałej infrastruktury koszarowej: żołnierze mieszkali i służyli w obozowiskach kontenerowych oraz modułowych halach namiotowych rozstawionych przy poligonie w Nowej Dębie. Trwała niwelacja terenu pod przyszłe koszary. W 2023 roku potencjał osobowy jednostki wzrósł dziesięciokrotnie w stosunku do poprzedniego roku. Jeszcze zanim powszechnie mówiono o uzbrojeniu pułku, jednostka jako pierwsza w całych Siłach Zbrojnych RP zaczęła przyjmować moduły systemu rozpoznawczo-uderzeniowego Gladius opracowanego przez WB Electronics. Dostawy tego systemu do Nowej Dęby trwały od grudnia 2022 roku i zakończyły się w 2024 roku. Gladius łączy bezzałogowe statki powietrzne rozpoznawcze FT-5 z uderzeniową amunicją krążącą Warmate 5-10, naziemnymi węzłami dowodzenia i elementami logistycznymi. System sprawdził swoje zdolności bojowe m.in. podczas ćwiczeń na poligonie w Ustce w 2025 roku, gdzie precyzyjnie rażono cele morskie z dużej odległości. Pod koniec 2023 roku do 3. dywizjonu artylerii rakietowej 18. Pułku Artylerii dotarł pierwszy kompletny dywizjon systemu Homar-K — wieloprowadnicowej wyrzutni rakietowej kalibru 227 mm opartej na koreańskiej platformie K239 Chunmoo, zintegrowanej z polskim podwoziem Jelcza i systemem kierowania ogniem Topaz. Była to pierwsza tego typu dostawa w historii polskiej armii. Ostateczna integracja systemów Homar-K na podwoziach Jelcza odbywa się w Hucie Stalowa Wola, co wpisuje pułk i brygadę w lokalne łańcuchy kooperacji przemysłowej.

W ramach polsko-koreańskiej umowy ramowej z lipca 2022 roku na zakup do 672 haubic K9 — i umowy wykonawczej z sierpnia 2022 roku obejmującej 212 sztuk K9A1 o wartości 2,4 mld USD — kolejny dywizjon koreańskich armatohaubic samobieżnych K9A1 trafił do Nowej Dęby. Jednostka wyposażona została w pełny dywizjon artylerii samobieżnej (etatowo 24 sztuki), przy czym haubice działają ze zintegrowanym polskim systemem kierowania ogniem Topaz i pojazdami wsparcia produkcji HSW. K9A1 Thunder to armatohaubica obsługiwana przez pięcioosobową załogę, uzbrojona w lufę 155 mm o długości 52 kalibrów, osiągająca zasięg ognia do ok. 40 km pociskami standardowymi, a z amunicją wspomaganą — znacznie więcej.

Decyzją Nr Z-50/ZOiU-P1 Ministra Obrony Narodowej z 24 kwietnia 2024 roku oraz Rozkazem Nr Z-316 Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 18 czerwca 2024 roku 18. Pułk Artylerii został przeformowany w 18. Brygadę Artylerii. Awans strukturalny odzwierciedlał realne tempo rozbudowy jednostki i rosnącą rolę artylerii w doktrynie 18. Dywizji Zmechanizowanej. Na stanowisko dowódcy brygady wyznaczono płk. Piotra Męczyńskiego — człowieka, który tworzył tę jednostkę od podstaw.

Proces formowania ma trwać do 2028 roku, gdy brygada ma docelowo liczyć około 3 tysięcy żołnierzy. Na początku 2025 roku służyło w niej już około 1000 żołnierzy zawodowych i około 300 żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej.

Brygada jest artylerją dywizyjną 18. Dywizji Zmechanizowanej i filarem systemu wsparcia ogniowego dla wschodniej flanki Polski. Jej lokalizacja tuż przy granicy z Ukrainą nadaje jej szczególną wagę strategiczną — zwłaszcza w dobie doświadczeń z trwającego konfliktu za wschodnią granicą, który potwierdził dominującą rolę artylerii rakietowej i precyzyjnej w nowoczesnych działaniach zbrojnych.

TRADYCJE, PATRON i ŚWIĘTA

Tradycje dzisiejszej brygady sięgają końca I wojny światowej i polskich jeńców w obozach na terenie Włoch. W październiku 1918 roku rząd włoski wyraził zgodę na formowanie jednostek wojskowych z byłych żołnierzy armii austro-węgierskiej narodowości polskiej, będących integralną częścią rodzącego się pod dowództwem gen. Józefa Hallera wojska. W obozie La Mandria di Chivasso pod Turynem, 15 lutego 1919 roku, pod dowództwem kpt. Jana Chlebka powołano 2. Pułk Artylerii Polowej. Do marca zdołano skompletować dwanaście baterii, z których każda liczyła po jednym do dwóch oficerów i 175 kanonierów. Wiosną pułk przerzucono do Francji w okolice miasta Lure, gdzie dozbrojono go i uzupełniono o trzeci dywizjon, po czym w czerwcu 1919 roku — razem z Błękitną Armią — przewieziono do Polski.

Jednostka nie zdążyła odpocząć po długiej podróży. We wrześniu 1919 roku, jako 13. Kresowy Pułk Artylerii Polowej, wyruszyła na front wschodni. Przed wyprawą kijowską, pod koniec kwietnia 1920 roku, przyjęła kolejne oznaczenie — 18. Pułk Artylerii Polowej. Pod tym szyldem wpisała się w dramatyczne dzieje wojny polsko-bolszewickiej. Przez ponad sześć tygodni artyleria „Osiemnastki" zadawała klęski kawalerii Budionnego pod Zasławiem, Ostrogiem, Dubnem, Chorupaniem i Brodami, odpierając kolejne szarże kosztem własnej krwi. Gdy latem 1920 roku na Warszawę parła armia Tuchaczewskiego, pułk przerzucono na Mazowsze — walczył nad Wkrą i w samej Bitwie Warszawskiej. Za wykazane bohaterstwo 25 żołnierzy odznaczono Virtuti Militari, 150 otrzymało Krzyże Walecznych. Na szlaku bojowym wyrosło 109 mogił żołnierzy „Osiemnastki". Po zakończeniu działań pułk walczył jeszcze na Wołyniu i Podolu, a następnie wracał przez kolejne garnizony — Łomżę — by w 1922 roku osiąść na stałe w Ostrowi Mazowieckiej, w koszarach przy trakcie różańskim. Tam przyjął ostateczną nazwę: 18. Pułk Artylerii Lekkiej.

Przez niemal dwie dekady stał się prawdziwą dumą i osią życia społecznego Ostrowi Mazowieckiej. W 1939 roku, tuż przed wybuchem wojny, pułk w nowych koszarach w pełni sił służył w składzie macierzystej 18. Dywizji Piechoty, tworzącej Samodzielną Grupę Operacyjną „Narew". Przez całą kampanię wrześniową artylerzyści „Osiemnastki" walczyli zacięcie — pod Ostrołęką, Łomżą, Nowogrodem, Jakacią i Zambrowem. Ostatni rozdział rozegrał się pod Łętownicą i Andrzejewem we wrześniu 1939 roku. W tym piekle ranny został dowódca 18. DP płk Stefan Kossecki, poległ dowódca piechoty dywizyjnej płk Aleksander Hertel — na ruinach rozbitej dywizji najstarszym rangą oficerem pozostał dowódca artylerii, ppłk Witold Sztark. 13 września, wyczerpawszy amunicję i możliwości oporu, dostał się do niemieckiej niewoli.

Sztandar pułku, który Sztark przed wymarszem powierzył kapitanowi Kalince z rozkazem ewakuacji na wschód, trafił ostatecznie w ręce sowietów — prawdopodobnie w Hoszczy nad Horyniem. Nie odnaleziono go do dziś. Za czyny niezwykłego męstwa w kampanii 1939 roku pułk pośmiertnie odznaczono Krzyżem Virtuti Militari — mocą dekretu Rady Trzech z 11 listopada 1966 roku.

16 czerwca 2023 roku, podczas pierwszego Święta 18. Pułku Artylerii na Placu mjr. Jana Gryczmana w Nowej Dębie, jednostka otrzymała chorągiew — wówczas jeszcze nie pełnoprawny sztandar wojskowy, lecz symbol tożsamości formującej się jednostki. Chorągiew poświęcił ks. kpt. Michał Kollka, a z rąk zastępcy dowódcy 18. Dywizji Zmechanizowanej gen. bryg. Dariusza Lewandowskiego przejął ją płk Piotr Męczyński. Burmistrz Nowej Dęby Wiesław Ordon wręczył przy tej okazji dowódcy metalowy ryngraf z herbem miasta — symboliczny wyraz trwałej więzi garnizonowej.

DECYZJA Nr 129/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 16 września 2025 r. w sprawie wprowadzenia proporca rozpoznawczego Dowódcy, odznaki pamiątkowej, oznaki rozpoznawczej oraz proporczyka na beret żołnierzy, 18. Brygady Artylerii im. płk. Witolda Sztarka

Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 445) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z § 22 i § 26 oraz § 34 pkt 2 i 4 lit. a i b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie określenia innych znaków używanych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1073), po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do Spraw Symboliki Wojskowej i Tradycji Orężnych, ustala się, co następuje:

• 1. Wprowadza się:

1) proporzec rozpoznawczy, zwany dalej „proporcem”, Dowódcy 18. Brygady Artylerii im. płk. Witolda Sztarka, zwanej dalej „18 BA”;

2) odznakę pamiątkową 18 BA, zwaną dalej „odznaką”;

3) oznakę rozpoznawczą 18 BA, zwaną dalej „oznaką”;

4) proporczyk na beret żołnierzy 18 BA, zwany dalej „proporczykiem”.

• 2. Zatwierdza się:
            1) wzór proporca Dowódcy 18 BA określony w załączniku nr 1;

WZÓR PROPORCA ROZPOZNAWCZEGO DOWÓDCY 18. BRYGADY ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA

2) wzór odznaki określony w załączniku nr 2;

3) wzór legitymacji odznaki określony w załączniku nr 3;

4) wzór oznaki:

a) na mundur wyjściowy określony w załączniku nr 4,

b) na mundur polowy określony w załączniku nr 5;

 
WZÓR OZNAKI ROZPOZNAWCZEJ 18. BRYGADY ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA NA MUNDUR WYJŚCIOWY I POLOWY

5) wzór proporczyka określony w załączniku nr 6.

WZÓR PROPORCZYKA NA BERET ŻOŁNIERZY 18. BRYGADY ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA

• Nadaje się regulamin odznaki określony w załączniku nr 7.
• Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

REGULAMIN ODZNAKI PAMIĄTKOWEJ 18. BRYGADY ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA /W Y C I Ą G/

2.Odznaka, o wymiarach 40x40 mm, ma kształt krzyża kawalerskiego ze złotym obramowaniem podzielonego białą linią w pas na dwa równe pola, z których górne jest barwy zielonej, a dolne barwy czarnej. Użyte kolory zielony i czarny nawiązują do barw artylerii. Ramiona krzyża obwiedzione są podwójną bordiurą barwy białej i srebrnej. Pośrodku odznaki umieszczono srebrny wizerunek skrzyżowanej rakiety i armaty, będący symbolem uzbrojenia 18 BA, na który nałożono centralnie wizerunek srebrnego orła ze złotą koroną trzymającego w szponach miecz rzymski (gladius) barwy srebrnej. Użyty wizerunek miecza rzymskiego (gladius) nawiązuje do nazwy rodzaju uzbrojenia będącego na wyposażeniu jednego z pododdziałów 18 BA. Na górnym ramieniu krzyża znajduje się srebrna liczba „18”, na lewym i prawym ramieniu krzyża umieszczono srebrne litery „B” i „A”. Użyte elementy stanowią skrót nazwy 18 BA. Na dolnym ramieniu krzyża znajduje się herb miasta Nowa Dęba – miejsca stacjonowania 18 BA.

DECYZJA Nr 91/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania imienia patrona oraz ustanowienia Święta 18. Brygady Artylerii

Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 445), art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248, z późn. zm.1)) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z § 3 i § 4 decyzji Nr 98/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 lipca 2022 r. w sprawie dziedziczenia i kultywowania tradycji oręża polskiego (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 113), ustala się, co następuje:

18. Brygada Artylerii:

1) przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji:

a) 2. Pułku Artylerii Polowej we Włoszech – 1919,
b) 7. Pułku Artylerii Polowej we Francji – 1919,
c) 13. Kresowego Pułku Artylerii Polowej – 1919,
d) 18. Kresowego Pułku Artylerii Polowej – 1920-1931,
e) 18. Pułku Artylerii Lekkiej – 1931-1939,
f) 18. Dywizjonu Artylerii Ciężkiej – 1937-1939,
g) 18. Pułku Artylerii im. płk. Witolda Sztarka – 2022-2024;

2) otrzymuje imię płk. Witolda Sztarka.

• • • 2. Ustanawia się Święto 18. Brygady Artylerii w dniu 6 czerwca.
    • 3. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

DECYZJA Nr 104/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej, oznaki rozpoznawczej oraz proporczyka na beret żołnierzy 18. Pułku Artylerii im. płk. Witolda Sztarka

Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1438) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z § 34 pkt 2 oraz pkt 4 lit. a i b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie określenia innych znaków używanych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 689, z 2013 r. poz. 1636 oraz z 2020 r. poz. 2193), po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do Spraw Symboliki Wojskowej i Tradycji Orężnych, ustala się, co następuje:

• 1. Wprowadza się:

1) odznakę pamiątkową, zwaną dalej „odznaką”, 18. Pułku Artylerii im. płk. Witolda Sztarka, zwanego dalej „18.pa”;

2) oznakę rozpoznawczą 18.pa, zwaną dalej „oznaką”;

3) proporczyk na beret żołnierzy 18.pa, zwany dalej „proporczykiem”.

• 2. Zatwierdza się:

• wzór odznaki określony w załączniku Nr 1;

WZÓR ODZNAKI PAMIĄTKOWEJ 18. PUŁKU ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA

• wzór legitymacji odznaki określony w załączniku Nr 2;

• wzór oznaki:

a) na mundur wyjściowy określony w załączniku Nr 3,

b) na mundur polowy określony w załączniku Nr 4;

 
WZÓR OZNAKI ROZPOZNAWCZEJ 18. PUŁKU ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA NA MUNDUR WYJŚCIOWY I POLOWY

• wzór proporczyka określony w załączniku Nr 5.

WZÓR PROPORCZYKA NA BERET ŻOŁNIERZY 18. PUŁKU ARTYLERII IM. PŁK. WITOLDA SZTARKA

• 3. Nadaje się regulamin odznaki określony w załączniku Nr 6.
• 4. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

DECYZJA Nr 74/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 3 czerwca 2022 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania imienia patrona oraz ustanowienia Święta 18. Pułku Artylerii

Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 196 oraz z 2022 r. poz. 655), art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 i 974) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z pkt 3 i 4 decyzji Nr 229/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie dziedziczenia i kultywowania tradycji oręża polskiego (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 105, z 2011 r. poz. 327 oraz z 2013 r. poz. 315), ustala się, co następuje:

• 1. 18. Pułk Artylerii :
  1) przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji:

a) 2. Pułku Artylerii Polowej we Włoszech – 1919,
b) 7. Pułku Artylerii Polowej we Francji – 1919,
c) 13. Kresowego Pułku Artylerii Polowej – 1919,
d) 18. Kresowego Pułku Artylerii Polowej – 1920-1931,
e) 18. Pułku Artylerii Lekkiej – 1931-1939,
f) 18. Dywizjonu Artylerii Ciężkiej – 1937-1939;

2) otrzymuje imię płk. Witolda Sztarka.

• 2. Ustanawia się Święto 18. Pułku Artylerii w dniu 6 czerwca.
• 3. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

STRUKTURA

POCZET DOWÓDCÓW

 - płk Piotr Męczyński (2021 – obecnie)

PODPORZĄDKOWANIE

18.Dywizja Zmechanizowana im. gen. broni Tadeusza Buka (2019 - obecnie)

© Copyright by www.jednostki-wojskowe.pl   Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i publikowanie w całości oraz w części bez zgody autora zabronione. Wszystkie teksty, artykuły, fotografie, oraz pozostałe materiały zamieszczone na stronie www.jednostki-wojskowe.pl objęte są prawami autorskimi.