19. Lubelska Brygada Zmechanizowana im. gen. dyw. Franciszka Kleeberga (2019 – obecnie)
RYS HISTORYCZNY
Decyzja o sformowaniu 19. Brygady Zmechanizowanej wpisuje się w szerszy program odbudowy potencjału militarnego na wschodniej flance Polski, zainicjowany po 2015 roku. We wrześniu 2018 roku powołano 18. Dywizję Zmechanizowaną im. gen. broni Tadeusza Buka — czwartą dywizję Wojska Polskiego, w której skład miała wejść nowa brygada lubelska. Właściwe formowanie 19. BZ ruszyło w czerwcu 2019 roku. Pierwszym dowódcą mianowano płk. Michała Rohde.
Jednostka budowała swoje struktury stopniowo. W październiku 2019 roku przejęła pod swoje dowództwo istniejące już bataliony — zmechanizowany w Chełmie i zamojski w Zamościu — oraz dywizjon artylerii samobieżnej. Formowanie batalionu czołgów ruszyło w maju 2020 roku, a już w sierpniu tego samego roku do Chełma dotarły pierwsze czołgi T-72M1R. Pod koniec 2020 roku dywizjon przeciwlotniczy wzbogacił się o zestawy rakietowe bardzo krótkiego zasięgu Poprad. Przełomowym momentem w historii jednostki był wrzesień 2022 roku, gdy po wielodniowym ćwiczeniu pk. „Niedźwiedź-22" na poligonie w Nowej Dębie brygada pomyślnie przeszła egzamin certyfikacyjny i osiągnęła pełną gotowość operacyjną według standardów Sojuszu Północnoatlantyckiego. Dowódca 18. Dywizji Zmechanizowanej gen. bryg. Arkadiusz Szkutnik ogłosił ten fakt oficjalnie podczas uroczystości święta brygady w Lublinie, podkreślając, że wcześniejsze ćwiczenia — „Suseł", „Żelazna Brama", „Wydra" — były krokami do tego celu.
Warto także wspomnieć o 1. Batalionie Czołgów z Żurawicy to jedna z ciekawszych transformacji w strukturach brygady. Jednostka przez ponad dwie dekady wchodziła w skład 21. Brygady Strzelców Podhalańskich i była wyposażona w czołgi T-72, a następnie PT-91 Twardy. 29 grudnia 2022 roku, po 22 latach jako „podhalańczycy", batalion formalnie zmienił podporządkowanie i stał się częścią 19. Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej. Sam dowódca jednostki, ppłk Rafał Kluz, skomentował to słowami: choć sentyment do symboliki górskiej pozostaje, batalion staje się częścią rodziny „Kleeberczyków", zachowując Żurawicę — historyczną kolebkę polskiej broni pancernej — jako miejsce stałej dyslokacji.
Przełom nastąpił w listopadzie 2024 roku, gdy do Żurawicy dotarła pierwsza dostawa czołgów M1A1FEP Abrams wraz z wozami zabezpieczenia technicznego M88A2 HERCULES. Była to bezpośrednia konsekwencja polsko-amerykańskiej umowy z kwietnia 2022 roku, obejmującej zakup 116 używanych czołgów M1A1FEP oraz 250 nowych wozów M1A2 SEPv3. Batalion w Żurawicy stał się w ten sposób drugą — po batalionie 1. Brygady Pancernej w Wesołej — jednostką Wojska Polskiego przechodzącą na zachodnie czołgi tej generacji.
Kolejna partia Abramsów trafiła do Żurawicy w styczniu 2025 roku. Etatowo batalion ma docelowo liczyć 58 czołgów (cztery kompanie po 14 wozów, plus dwa na szczeblu batalionu). Nowy sprzęt zastąpił całkowicie dotychczasowe PT-91. Co istotne — dowódca 18. Dywizji Zmechanizowanej gen. bryg. Arkadiusz Szkutnik zaznaczył, że Abramsy trafią właśnie do żurawickich załóg nieprzypadkowo: batalion ten od lat zajmował czołowe miejsca w wojskowych zawodach użyteczności bojowej pododdziałów czołgów. W perspektywie docelowej planowane jest przezbrojenie w Abramsy również drugiego batalionu czołgów brygady — 19. batalionu czołgów — co dałoby łącznie 116 wozów tego typu w strukturach 19. BZ.
Żołnierze „Kleeberczyków" mają za sobą służbę w ramach Polskich Kontyngentów Wojskowych w Kosowie i Afganistanie, udział w zabezpieczeniu granicy wschodniej oraz działania pomocnicze w czasie pandemii COVID-19.
Brygada pełni kluczową rolę w systemie obrony wschodniej części Polski, będąc elementem tzw. ściany wschodniej — pasa jednostek odtworzonych lub sformowanych po 2015 roku jako odpowiedź na zmienione środowisko bezpieczeństwa po rosyjskiej agresji na Ukrainę. Jej obecność w Lublinie, Chełmie i Zamościu zapewnia ciągłość obrony w pasie przygranicznym z Białorusią i Ukrainą.
Współpraca z siłami NATO — w szczególności z wojskami amerykańskimi stacjonującymi w Polsce — stanowi stały element szkolenia i integracji sojuszniczej.
TRADYCJE, PATRON i ŚWIĘTA
Tożsamość brygady jest nierozerwalnie związana z jedną z najbardziej dramatycznych kart polskiej historii wojskowej — ostatnimi dniami kampanii wrześniowej 1939 roku. Gdy Warszawa padła, a większość polskich dowódców opuściła kraj lub złożyła broń, generał brygady Franciszek Kleeberg pozostał w polu. Ze szczątków rozbitych jednostek, rezerwistów i ochotników zebranych na Polesiu sformował zwartą grupę bojową liczącą blisko 18–20 tysięcy żołnierzy, którą nazwał Samodzielną Grupą Operacyjną „Polesie". Nie mając łączności z Naczelnym Wodzem, działał na własną odpowiedzialność — najpierw próbował nieść odsiecz oblężonej stolicy, potem starł się z wojskami sowieckimi pod Jabłoniem i Milanowem, ostatecznie stając naprzeciw niemieckiego XIV Korpusu Zmotoryzowanego w rejonie Kocka.
Walki trwały od 2 do 5 października 1939 roku. Pod względem taktycznym Polacy zadali Niemcom znaczące straty i nie zostali pobici w polu — jednak wyczerpanie zapasów amunicji zmusiło Kleeberga do podjęcia decyzji o kapitulacji. Złożył broń jako ostatni polski generał regularnej armii w tej wojnie. Do niemieckiej niewoli trafiło blisko 17 tysięcy żołnierzy i czterech generałów. Sam Kleeberg, schorowany i wyczerpany, nie przeżył — zmarł 5 kwietnia 1941 roku w szpitalu wojskowym pod Dreznem. Jego prochy sprowadzono do Polski dopiero w 1969 roku i złożono na cmentarzu wojskowym w Kocku, wśród towarzyszy ostatniej bitwy.
DECYZJA Nr 148/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 września 2019 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, przyjęcia wyróżniającej nazwy, nadania imienia patrona i ustanowienia dorocznego Święta 19. Brygady Zmechanizowanej
Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 196), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 1992 r. o ustanowieniu Święta Wojska Polskiego (Dz. U. poz. 303), § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z pkt 1, 3-4, 5-6b decyzji Nr 229/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie dziedziczenia i kultywowania tradycji oręża polskiego (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 105, z 2011 r. poz. 327 oraz z 2013 r. poz. 315) oraz pkt 2-7 decyzji Nr 432/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia świąt wojskowych oraz sposobu ich obchodzenia w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 387, z 2014 r. poz. 234, z 2015 r. poz. 92 oraz z 2018 r. poz. 110), ustala się, co następuje:
- 1. 19. Brygada Zmechanizowana:
1) przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” (1939);
2) otrzymuje wyróżniającą nazwę „Lubelska”;
3) przyjmuje imię gen. dyw. Franciszka Kleeberga.
- 2. Ustanawia się doroczne Święto 19. Brygady Zmechanizowanej w dniu 5 października.
- 3. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
DECYZJA Nr 128/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 września 2020 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej, oznaki rozpoznawczej oraz proporczyka na beret żołnierzy 19. Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. dyw. Franciszka Kleeberga
Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 196) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z § 34 pkt 2 i pkt 4 lit. a i b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie określenia innych znaków używanych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 689 oraz z 2013 r. poz. 1636), po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do Spraw Symboliki Wojskowej i Tradycji Orężnych, ustala się, co następuje:
- 1. Wprowadza się:
1) odznakę pamiątkową, zwaną dalej „odznaką”, 19. Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. dyw. Franciszka Kleeberga, zwanej dalej „19LBZ”;
2) oznakę rozpoznawczą 19LBZ, zwaną dalej „oznaką”;
3) proporczyk na beret żołnierzy 19LBZ, zwany dalej „proporczykiem”.
- 2. Zatwierdza się:
1) wzór odznaki określony w załączniku Nr 1;
2) wzór legitymacji odznaki określony w załączniku Nr 2;
3) wzory oznaki:
a) na mundur wyjściowy określony w załączniku Nr 3,
b) na mundur polowy określony w załączniku Nr 4;
WZÓR OZNAKI ROZPOZNAWCZEJ 19. LUBELSKIEJ BRYGADY ZMECHANIZOWANEJ IM. GEN. DYW. FRANCISZKA KLEEBERGA NA MUNDUR WYJŚCIOWY I POLOWY
4) wzór proporczyka określony w załączniku Nr 5.
WZÓR PROPORCZYKA NA BERET ŻOŁNIERZY 19. LUBELSKIEJ BRYGADY ZMECHANIZOWANEJ IM. GEN. DYW. FRANCISZKA KLEEBERGA
- 3. Nadaje się regulamin odznaki określony w załączniku Nr 6.
- 4. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
REGULAMIN ODZNAKI PAMIĄTKOWEJ 19. LUBELSKIEJ BRYGADY ZMECHANIZOWANEJ IM. GEN. DYW. FRANCISZKA KLEEBERGA / w y c i ą g /
2. Odznaka, o wymiarach 40 mm x 40 mm, ma kształt krzyża kawalerskiego. Ramiona krzyża są barwy biało-czerwono-żółtej, nawiązującej do barw województwa lubelskiego, na którego terenie stacjonuje 19LBZ. Pomiędzy ramionami krzyża z prawej strony umieszczony jest półwieniec z liści dębowych – symbolizujący męstwo i odwagę, z lewej strony umieszczony jest półwieniec z liści lauru – symbolizujący zwycięstwo. W centralnej części krzyża znajduje się orzeł, wzorowany na Orle Wojsk Lądowych, trzymający w szponach skrzyżowaną szablę z karabinem. Na górnym ramieniu krzyża umieszczono cyfrę „19” – numer taktyczny 19LBZ, na bocznych ramionach krzyża znajdują się litery „L”, „B”, „Z” – skrót nazwy 19LBZ. Użyte znaki nawiązują do symboliki 18. Dywizji Zmechanizowanej im. gen. broni Tadeusza Buka, w której strukturze jest 19LBZ.
DECYZJA Nr 179/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia proporca rozpoznawczego Dowódcy 19. Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. dyw. Franciszka Kleeberga
Na podstawie art. 2 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1438 oraz z 2024 r. poz. 1222) oraz § 1 pkt 7 lit. d i § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. poz. 426 oraz z 2014 r. poz. 933), w związku z § 22 i 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie określenia innych znaków używanych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1073), po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do Spraw Symboliki Wojskowej i Tradycji Orężnych Ministerstwa Obrony Narodowej, ustala się, co następuje:
- 1. Wprowadza się proporzec rozpoznawczy Dowódcy 19. Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. dyw. Franciszka Kleeberga, zwany dalej „proporcem”.
- 2. Zatwierdza się wzór proporca określony w załączniku.
- 3. Decyzja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
WZÓR PROPORCA ROZPOZNAWCZEGO DOWÓDCY 19. LUBELSKIEJ BRYGADY ZMECHANIZOWANEJ IM. GEN. DYW. FRANCISZKA KLEEBERGA
STRUKTURA
- dowództwo i sztab 19. BZ
- Batalion Dowodzenia im. Romualda Traugutta - Lublin
- Batalion Logistyczny - Zamość
- 19.Chełmski Batalion Zmechanizowany - Chełm
- 3.Zamojski Batalion Zmechanizowany - Zamość
- 1.Batalion Czołgów im. płk Józefa Koczwary - Żurawica
- Batalion Czołgów - Lublin
- 19.Chełmski Dywizjon Artylerii Samobieżnej - Chełm
- 19.Dywizjon Przeciwlotniczy - Lublin
- Batalion Saperów - Chełm
POCZET DOWÓDCÓW
- gen. bryg. Michał Rohde (15.VII.2019 – 3.X.2021)
- gen. bryg. dr Rafał Miernik (3.X.2021 – 17.I.2025)
- płk Marcin Dusza (17.I.2025 – 19.III.2025)
- płk Marcin Zawodniak (19.III.2025 – obecnie)
PODPORZĄDKOWANIE
18.Dywizja Zmechanizowana im. gen. broni Tadeusza Buka (2019 - obecnie)
© Copyright by www.jednostki-wojskowe.pl Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i publikowanie w całości oraz w części bez zgody autora zabronione. Wszystkie teksty, artykuły, fotografie, oraz pozostałe materiały zamieszczone na stronie www.jednostki-wojskowe.pl objęte są prawami autorskimi.